Προληπτικός Ιατρικός Έλεγχος Αθλητή

Αναγκαιότητα Αθλητιατρικής Κάλυψης Αθλητών ή Ομάδων

Οι ρίζες της Ιατρικής κάλυψης των αθλητών και αθλουμένων βρίσκονται στην αρχαιότητα. Τόσο κατά την διάρκεια των αγώνων όσο και κατά την προετοιμασία των αθλητών και αθλουμένων, τον ρόλο του ιατρού αγώνων
τον είχαν οι Παιδοτρίβες. Στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ο Γαληνός ήταν ο πρώτος Ιατρός της Εθνικής Ομάδος των μονομάχων ο ρόλος του οποίου ήταν …να παρίσταται στην αρένα έτοιμος να επέμβει σε κάθε περίπτωση τραυματισμού των αγωνιζομένων και να επιμελείται γενικά των κακώσεων και της θεραπείας των νόσων.

Την τελευταία διετία 19 αθλητές έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια αθλητικών διοργανώσεων στη χώρα μας, οι αιτίες των οποίων αφορούσαν
78% ασθένειες της καρδιάς (καρδιακή ανακοπή, διατατική μυοκαρδιοπάθεια, έμφραγμα, ανακοπή λόγω χρήσης απαγορευμένων ουσιών κ.λπ.), 12% σε κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και 10% άλλες αιτίες.

Όσο αφορά τον παιδικό αθλητισμό, η φυσική δραστηριότητα για ένα παιδί, είτε με την μορφή του παιχνιδιού, είτε με προγράμματα συστηματικής εκγύμνασης, αποτελεί αναπόσπαστο και ίσως το σημαντικότερο κομμάτι της ζωής του.  

Το παιδί δεν είναι πάντα ένα μικρός ενήλικας και υπάρχουν σημαντικές οργανικές ιδιαιτερότητες του παιδιού όπως για παράδειγμα η καρδιαγγειακή λειτουργία σε παιδί 6 ετών η Καρδιακή Συχνότητα είναι 86 παλμοί/λεπτό στα αγόρια, 88 παλμοί /λεπτό σε κορίτσια, σε παιδί 13 ετών Καρδιακή Συχνότητα είναι 66 παλμοί/λεπτό στα αγόρια, 70 88 παλμοί /λεπτό σε κορίτσια.

Σχετικά με την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος, υπάρχουν διαφορές στην σχέση μυών/οστών, επιπλέον ενδοκρινικές μεταβολές κατά την άσκηση (αυξητική ορμόνη/θυρεοειδικές ορμόνες/ινσουλίνη κλπ).

Ο Προληπτικός Ιατρικός έλεγχος αφορά την διασφάλιση της υγείας του αθλητή, την ατομική καρτέλα υγείας, την πιστοποίηση καταλληλότητας για άθληση και τέλος την επιλογή του αθλητικού ταλέντου.

Επιπλέον είναι γνωστή η σχέση Άσκηση-Απόδοση-Επίδοση. Μέσα από την άσκηση αφενός επιτυγχάνεται η βελτίωση της απόδοσης αφετέρου επιτυγχάνεται η διατήρηση της καλής υγείας.

Σκοπός του προληπτικού ιατρικού ελέγχου είναι

• Να καθορίσει εάν η κατάσταση υγείας ενός παιδιού του επιτρέπει την ασφαλή συμμετοχή σε αθλήματα.
• Να ανιχνεύσει καταστάσεις οι οποίες μπορεί να :
  • προκαλέσουν τραυματισμό ή άλλη συστηματική βλάβη
  • να εμποδίσουν τον αθλητή από τη συμμετοχή του σε συγκεκριμένο άθλημα ή να περιορίσουν την απόδοσή του

Τι ισχύει σήμερα...

Γνωμάτευση από παθολόγο (Δημόσιο Σχολείο)

Στο Πρόγραμμα Υγειονομικής Εξέτασης και Πρακτικής δοκιμασίας για τα Τ.Ε.Φ.Α.Α. του έτους 2006:

• Ακτινογραφία θώρακα
• Καρδιογράφημα
• Βεβαίωση οπτικής οξύτητας

στους υπόλοιπους χώρους (?)

         γνωμάτευση?

         ΗΚΓ?

στον επαγγελματικό αθλητισμό

Ποιες, πότε και πώς θα γίνουν οι εξετάσεις είναι στη διακριτική ευχέρεια της κάθε Ανώνυμης Εταιρείας, και του συνεργαζόμενου με αυτήν γιατρού…

Άρθρο 33 παρ. 9 του νόμου 2725/1999 (ΦΕΚ 121):

«Η πιστοποίηση της υγείας των αθλητών είναι υποχρεωτική και αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή τους σε προπονήσεις και αγώνες. Η πιστοποίηση αυτή γίνεται σε δελτίο υγείας που εκδίδει η οικεία ομοσπονδία και το οποίο θεωρείται από νομαρχιακό νοσοκομείο ή κέντρο υγείας ή αγροτικό ιατρείο ή υγειονομική στρατιωτική μονάδα ή από έχοντες οποιαδήποτε σχέση με το Δημόσιο ή ΝΠΔΔ ιατρούς».

Στατιστικά

το 70% των αιφνιδίων θανάτων οφείλεται σε καρδιακά αίτια,

στο 48% αυτών των περιπτώσεων προϋπήρχαν συμπτώματα,

ενώ στο 22% υπήρχε ιστορικό αιφνιδίου θανάτου στην οικογένεια. 

Συχνότερα αίτια αιφνιδίου θανάτου στα παιδιά

• Υπερτροφική μυοκαρδιαοπάθεια 36%
• Ανωμαλίες στεφανιαίων 19%
•  Αύξηση καρδιακής μάζας 10%,

Πρόπτωση μητροειδούς, μυοκαρδίτιδα, σύνδρομο Marfan, αρρυθμίες, στένωση αορτικής βαλβίδας, Wolff-Parkinson-White syndrome, idiopathic long QT syndrome, ανορεξία

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΑΘΛΗΣΗ

Α. ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Β. ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Γ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Δ. ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ περιλαμβάνει τις ανθρωπομετρικές εξετάσεις και τις εξετάσεις κατά συστήματα.

Ι. Ανθρωπομετρικές εξετάσεις

Βάρος             Ύψος         BSA       %λίπος σώματος    

Περίμετροι: θώρακος εισπνοή               εκπνοή, μέσης              

Μήκος άνω                       κάτω                 άκρων

Όραση: Δ 20/            Α 20/

ΙΙ. Εξέταση κατά σύστημα

Μάτια (επιπεφυκίτιδα, κόρες, οπτική οξύτητα, αχρωματοψία)

Αυτιά (ακουστικότητα)            

Μύτη/λάρυγγας    

Οδόντες

Τράχηλος θυρεοειδή, λεμφαδένες

Θώρακας αναπνευστικό, στήθος, Μασχαλιαίοι αδένες 

Καρδιά (φύσημα, ρυθμός)

Κοιλιά (ήπαρ, σπλήνας, ουλές, βουβωνική χώρα, κήλη, λεμφαδένες) 

Μυοσκελετικό (τράχηλος, πλάτη, Ώμοι, καρποί/χέρια, γόνατα, αστράγαλοι/πόδια) 

Δέρμα

Νευρικό (αντανακλαστικά)

Αρτηριακή πίεση άνω άκρων, κάτω άκρων.                

Σφύξεις κερκιδικής αρτ./βραχιόνιας αρτ./μηριαίας αρτ./οπίσθιας κνημιαίας/ραχιαίας του ποδός

Ε. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

α. αιματολογικές εξετάσεις (λευκά/τύπος, Ht, Hb, αιμοπετάλια, τεστ δρεπάνωσης, ομάδα αίματος, Rhesus)

β. βιοχημικές εξετάσεις (σάκχαρο, ουρία, κρεατινίνη, ουρικό οξύ, Κ,          Na, Ca, Fe, Χοληστερίνη, LDL, Τριγλυκερίδια)

γ. γενική εξέταση ούρων

δ. α/α θώρακος

ε. ΗΚΓ

στ. λοιπές ακτινολογικές εξετάσεις

ζ. Υπερηχοκαρδιογραφία

η. δοκιμασία κοπώσεως

θ. απλή σπιρομέτρηση

ι. εργοσπιρομέτρηση

κ. συνεχής καταγραφή καρδιακού ρυθμού